ATATÜRK VE TÜRK KADINLARI

Prof. Dr. Kemal Arı Yazıları Atatürkçü Medya’da…


2767
6.9k Paylaşım, 2767 Beğeni

ATATÜRK VE TÜRK KADINLARI

Atatürk’ün önderlik ettiği Türk Devrimi’nin en önemli boyutunu toplum yaşamının hemen her alanında kadınlara haklarının verilmesi oluşturur.

Bu gerçekten çok zorlu, çetin ve yoğun uğraşılar sonunda elde edilmiş bir sonuçtur. Türk kadınının Osmanlı Devleti’nden Cumhuriyet Türkiye’sine dek uzanan serüvenini izleyen her bakış sahibi, bu zorlu uğraşıyı görür.

Örneğin İkinci Meşrutiyet Dönemi’ne kadar Türk kadınları herhangi bir parka tek başına giremiyor; toplum yaşantısının doğal uygulamalarının pek çoğundan dışlanmış bulunuyordu. Erkek egemen geleneksel kültür bütün ağırlığıyla toplum üzerinde etkiliyken; insanı var eden, onu topluma hazırlayan kadın ağır yaralar alıyordu.

Oysa Atatürk’ün düşünce dünyasında kadın en çok eğitimine önem verilmesi gereken bir kesimi oluşturmaktaydı. Toplumun yarısı erkek, yarısı da katın olduğuna göre; bu denli önemli yeri olan bir kesim için hem dünyayı cehenneme çevirmek, hem onu temel insan haklarından yoksun bırakmak, nasıl kanıksanabilirdi ki?

Türk kadını evde ve toplum yaşantısında erkeğin eşit bir tamamlayıcısı olmalıydı. Hele Anadolu’da verilen bağımsızlık savaşında Türk kadını o denli başarılı, özverilive zorluklarla elde edilen katkılar sunmuştu ki; erkekler cephede savaşırken, o cepheyi besleyen, askerin ayağına çorap ören, mintan diken; evine de odun taşıyan zorlu ve güç yaşamıyla kadınlar olmuştu.

Oysa toplumsal yaşantıda kadınların öyle görüntüleri vardı ki; örneğin bir erkek yoldan geçerken, karşılaştığı her kadın yüzünü duvara dönüyor ve erkeğin geçmesini bekliyordu. Bu görüntüler neredeyse Anadolu’nun her yanında vardı.

Türk anası, böylesine bir duruma nasıl düşürülebilirdiki!

İnsan, kadın ve erkekten bir araya gelen bir varlıktır.

İnsan soyunun devamı, bu iki cinsin bir araya gelmesiyle oluşur.

Bir elmanın iki yarısı gibi; kadın ve erkek, yaşamı tamamlayan, ona anlam katan, iki olmazsa olmaz kişiliktir.

Doğa, cinsiyete dayanan farklılıkları, erkek ve kadının bir araya gelerek oluşturduğu insan denen varlığı tamamlamak için kurgulamıştır.

Yaşama ve oluşuma, bu açıdan katkıları eşittir. Dolayısıyla, bu özelliklerin kadına ve erkeğe yüklediği değer ve özelliklere bakıldığında, her iki cinsin de anlamda, varlıkta ve önemde eşit olduğu görülür.

Oysa kültürler, siyasal anlayışlar ve ideolojiler, doğanın kadına ve erkeğe verdiği bu değeri, ne yazık ki, her zaman, bu eşitlikçi değer üzerinde yorumlamamışlardır.

Pek çok dinde ve kültürde, çoğu zaman kadın cinsi, ikinci sınıf olarak görülmüş; hatta pek çok dinsel anlayışta, günahın ve kötülüğün kaynağı görülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti kurulup, Atatürk aydınlanması başlamadan önce, Osmanlı toplumunda da kadın, ikinci sınıf olarak görülüyor ve algılanıyordu.

Eski Türk töresinde kadın, Hakanın yanında bir değerde anlaşılırken ve ana erkil bir toplumda kadına erkeğin yanında, onunla aynı düzeyde bir değer yüklenirken; Türkler’in İslâmiyet’e geçmesiyle, bu anlayışta değişmeler başladı.

Gerçekte İslâm dini, kadını Cahiliye Dönemi’nin kötü düzeyinden almış, onun statüsünü yükseltmişti.

Yeni din, kadını yükseltiyordu.

Ancak, zaman içinde dine karışan hurafeler, kadının toplum yaşamındaki önemini geri plana attı.

Osmanlı Devleti kurulduğunda, İslâm coğrafyasında böyle bir etki bulunuyordu.

Osmanlı Devleti, başlangıçta, daha çok töre değerleri üzerine kurulmuştu. Ancak bu değer, zaman içinde yerini Şeriatçı bir anlayışa bıraktı. İslâm’ın özünden çok, İslâm üzerine yapılan yorumlara ve sonradan kurgulanan yaşam biçimine göre şekillendirilen din hayatı içinde kadın, toplumda ikinci plana itiliyordu.

Kadın, özellikle kent hayatında, hızla kafes arkasına itildi. Bir erkek olmadan sokağa bile çıkması yasaklandı. Şeriat yasaları olarak belirlenen kurallara göre, bir erkek, dört kadınla birlikte evlenebiliyordu.

Evlenmede, boşanmada kadının söz hakkı bulunmuyor; görücü yöntemiyle tanımadığı bir erkekle evlendirilen kadın, hiçbir ekonomik ve hukukî güvenceye sahip bulunmuyordu.

Erkeğin, “Boş Ol!” demesiyle boşanmış oluyor; yeniden evlenmesi için “Hülle Yöntemi”ne başvurulması ve bir gecelik de olsa başka bir erkekle nikâh yapması gerekiyordu.

Mahkemelerdeki tanıklıklarda ve mirasta, erkekle aynı düzeyde bulunmuyor; erkeğin sahip olduğu hakların ancak yarısı kadına tanınıyordu.

Bu ve buna benzer örnekler, toplumun yarısını oluşturan kadın sınıfını, bir kölelik düzeyine indirmişti. Bu koşullarda, bir toplumun çağdaş uygarlık düzeyini yakalaması, aydınlanma kültürünü edinmesi kuşkusuz mümkün değildi.

Osmanlı Devleti’nin son döneminde, kadınların toplum içinde daha çağdaş bir konuma gelmesi için kimi uğraşılarda bulunulmuştu. Ancak, ıslahat düzeyini geçemeyen bu çalışmalar, kadın haklarını arzu edilen düzeye getirmeye yetmedi.

ATATÜRK RESİM

“İnsan topluluğu, kadın ve erkek denilen iki cins insandan oluşur. Kabil midir, bu kütlenin bir parçasını ilerletelim, ötekini ihmal edelim de kütlenin bütünü ilerleyebilsin? “

Büyük Atatürk, modern bir Cumhuriyet kurulurken, kadınlarında yurtları için erkekleriyle birlikte nasıl mücadele ettiğini görmüştü.

O bir toplumda, toplumun bir kesiminin yerlerde sürünürken, öteki kesiminin kendisini geliştiremediğini de biliyordu. Namık Kemal’in “Kadın düşerse, alçalırinsanlık” dizesinin gerçekliğine inanıyor, bu nedenle Türk kadınlarının çağdaş haklara sahip olması gerektiğini benimsiyor ve şöyle diyordu:

“İnsan topluluğu, kadın ve erkek denilen iki cins insandan oluşur. Kabil midir, bu kütlenin bir parçasını ilerletelim, ötekini ihmal edelim de kütlenin bütünü ilerleyebilsin? Mümkün müdür ki bir cismin yarısı toprağa bağlı kaldıkça, öteki yarısı göklere yükselebilsin?”

Bu nedenle, Cumhuriyetin ilânından sonra, kadın haklarının geliştirilmesi için, kararlı adımlar attı.

Önce, 3 Mart 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat Kanunu’yla kız çocukları için ilköğretim zorunlu kılındı. Atatürk, kız çocuklarının erkekler gibi eğitiminin önemli olduğunu düşünüyor; iyi eğitim görmemiş bir annenin yetiştireceği çocukların da iyi yetiştirilemeyeceğini söyleyerek, kız çocuklarının eğitimine, en az erkek çocukları kadar önem verilmesini istiyordu.

Bu aşamadan sonra, sıra Medenî Kanun’a geldi.

Mecelle’nin ortaya koyduğu kurallar, toplum ihtiyacını karşılamıyordu. 1917 tarihli Hukuku Aile Kararnamesi’nin de ömrü uzun sürmemişti. Bu nedenle Atatürk, öncelikli olarak, bir medenî yasa çıkarılması gerektiğini düşünüyordu.

Atatürk’ün yakın düşün arkadaşlarından Kuşadalı Mahmut Esat Bey, İsviçre’de hukuk eğitimi görmüş bir bilim insanıydı.

O, İsviçre Medenî Yasası’nın önemine vurgu yapıyor; Avrupa’da en son olarak benimsenen bu yasanın, Türkiye için uygun olacağını söylüyordu. Yapılan araştırmada, Alman Medenî Yasası belirsiz ve eski, İtalya Medenî Yasası’nın bir özgünlüğünün olmaması nedeniyle; İsviçre Medenî Yasası, daha uygun görülüyordu.

Pek çok hukukçu, Batı medenî yasalarından ve hukukundan yararlanılarak, yeni bir yasa hazırlanmasının en uygun yol olacağını söylüyorlardı. Ancak bunu kısa zamanda yapmak olanaklı değildi.

Mustafa Kemal Paşa, başka bir ülkeden alınıp uyarlanan bir yasanın uygulanmasında, aksayan yanlar olup olamayacağını, onu uygulayacak hukukçu bulunup bulunamayacağını sorduğunda; Mahmut Esat Bey şu yanıtı vermişti:

“Paşam, bir gün Avrupa’da çok mükemmel yeni bir silâh icat edildiğini işitirseniz, memleketimizde bunu kullanmasını bilen askerimiz yoktur diye, o silâhı almakta tereddüt mü edersiniz? Elbette ki hayır…O silâhı alır ve onu kullanabilecek askerleri de yetiştirirsiniz!”

Evet; Türkiye, yeni bir hukuk düzeni kurmaya çalışırken, aynı zamanda o hukuku uygulayacak hukuk adamlarına da gereksinim duyuyordu.

Sonunda bir kurul oluşturularak, İsviçre Medenî Kanunu Türkçeye çevrildi ve 17 Şubat 1926 tarihinde kabul edilerek, yürürlüğe girdi.

Yasa, artık hukuk önünde, kadın ve erkeği eşit kabul ediyor; bir erkeğin dört kadınla evlenebilmesine izin veren kuralları ortadan kaldırıyordu.

Mahkemelerdeki tanıklıklarda, haklarda ve uygulamalarda erkeklerle eşitlendi.

Bunun yanı sıra, siyasal haklar yönünden de kadınlara yeni haklar verilmesi için çalışmalar yapıldı. Önce 1930’da Belediye Seçimlerinde oy kullanma hakkı tanındı.

Ardından da 1934 yılında Genel Seçimlerde aday olma ve oy verme hakkı getirildi.

Atatürk, bu hakkı kadınlara tanıdığında, pek çok Avrupa ülkesi, kadınlara oy hakkı bile vermiş değildi.

Büyük Atatürk, “Aydınlanma”nın beşiği oldu, Batı ülkelerinden çok daha önce kadınlara çağdaş haklarını verdi. Atatürk bir konuşmasında şunları söylüyordu:

“Bizim sosyal toplumumuzun başarısızlığının sebebi, kadınlarımıza karşı gösterdiğimiz ilgisizlikten ileri gelmektedir. Yaşamak demek faaliyet demektir. Bundan dolayı, bir sosyal toplumun bir organı faaliyette bulunurken, diğer bir organı işlemezse, o sosyal toplum felçlidir.”

Prof. Dr. Kemal Arı Yazıları Atatürkçü Medya’da…


Sizin Tepkiniz Nedir?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
1
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win
Prof. Dr. Kemal Arı
Tarihçi - Yazar

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ATATÜRK VE TÜRK KADINLARI

Yazı Formatı Seçiniz
Kişisel Test
Kişiliğe dair bir şey ortaya çıkarmayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Liste
Klasik İnternet Listeleri
Geri Sayım Listesi
Klasik İnternet Geri Sayım Listeleri
Açık Liste
Kendi öğenizi gönderin ve en iyi sunum için oy verin
Oylanabilir Liste
En iyi liste öğesine karar vermek için yukarı veya aşağı basın
Fotoyla Anlatım
Kendi resimlerinizi yükleyin ve birşeyler anlatın
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF
GIF
GIF Formatı