BAŞÖĞRETMEN ATATÜRK

Mustafa Kemal Atatürk’e 5 Ağustos 1921’de TBMM tarafından Başkomutanlık unvanı ve yetkisi verilmiş, 24 Kasım 1928’de ise Bakanlar Kurulu tarafından Başöğretmen ilan edilmiştir. Dünyada bu iki sıfatı kişiliğinde toplayan başka bir önder yoktur!


2764
8.2k Paylaşım, 2764 Beğeni

BAŞÖĞRETMEN ATATÜRK

Mustafa Kemal Atatürk’e 5 Ağustos 1921’de TBMM tarafından Başkomutanlık unvanı ve yetkisi verilmiş, 24 Kasım 1928’de ise Bakanlar Kurulu tarafından Başöğretmen ilan edilmiştir. Dünyada bu iki sıfatı kişiliğinde toplayan başka bir önder yoktur!

Atatürk’ün Başöğretmenliği gerçekleştirdiği harf devriminin bir sonucudur diyebiliriz.

Mustafa Kemal henüz bağımsızlık savaşını yeni başlattığı 1919 yılında 7/8 Temmuz gecesi Erzurum’da Mazhar Müfit Kansu’ya gizli bir deftere yazdırdığı hedefleri şunlardı:

1. Cumhuriyet ilan edilecektir.

2. Saltanat kaldırılacaktır.

3. Peçe ve fes yerine çağdaş giysiler giyilecektir.

4. Arap harfleri yerine Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesi getirilecektir.

Büyük devrimci bu hedeflerini kendi ifadesi ile “milli bir sır gibi kendi vicdanında saklamış”, yeri ve zamanı geldikçe, uygun fırsatlardan yararlanarak hayata geçirmiştir. Cumhuriyet ilan edildikten, halifelik kaldırıldıktan ve kıyafet devrimi yapıldıktan sonra 1928 yılında harf devrimine sıra gelmiştir.

Ahmet Cevat Emre Atatürk’ün harf devrimi konusunda şöyle söylediğini aktarmaktadır:

“Eğer ben size bu meseleyi ancak son yıllarda düşündüm dersem inanmayınız. Ben çocukluğumdan beri bu davayı düşünmüş bir adamım.”

Türklerin Müslümanlaştırılmasından itibaren yaklaşık bin yıldır kullanılmakta olana Arap harfleri Türkçeye uyumlu değildi. Türkçe sesli harfler bakımından zengin iken, Arapça sessizler bakımından zengindi, bazı sesiz harflerin birden fazla yazılışı vardı.

Örneğin iki çeşit ”t”, üç çeşit “h”, dört çeşit “z”, iki çeşit “k” vardı. Buna karşılık a, u ve ı olmak üzere üç adet sesli harf bulunuyordu. Türkçe’de ise sekiz adet sesli harf bulunmaktadır.

Arap harfleri bitişik yazılmakta; kelimenin başında, ortasında sonunda veya tek başına yazıldıklarında farklı yazılmakta ve okunmakta idi. Arap harfleri ile eser basmak pek çok karakterin dizilmesini gerektirdiğinden zordu. Bu nedenlerle hem kitap sayısı çok az hem de Arap harfleri ile Türkçeyi okumak yazmak zordu, okur-yazar oranı erkeklerde %7, kadınlarda %0.4 düzeyinde idi.

Biri Osmanlı’nın Enderun sınıfının kullandığı yazılan ama konuşulmayan Türkçe, diğeri halk dili olarak konuşulan fakat yazılamayan Türkçe olmak üzere iki ayrı dil oluşmuştu. Bu durum ulusal birliğe ve Atatürk’ün kurmak istediği çağdaş cumhuriyete uymuyordu.

Haziran 1928’de Atatürk Latin harflerinin Türkçeye uyumunu incelemek maksadıyla Ankara’da bir komisyon (alfabe komisyonu) kurdu.

Büyük önder “Ben ordunun memleketi ve milleti bir sonuca götüreceği noktalarda emir verebilirim fakat bilim ve özellikle sosyal bilim alanına giren işlerde ben komut veremem. Bu alanda isterim ki beni bilim adamları aydınlatsınlar.” diyordu.

Alfabe Komisyonu 20 kadar ülkenin Latin asıllı alfabelerini incelemiş ve 41 sayfalık bir rapor hazırlamıştı.

Falih Rıfkı Atay 1 Ağustos’ta komisyonun bulgularını İstanbul’da Atatürk’e sundu.

Komisyon Latin harflerine geçişin beş ila on beş yıl alacağını değerlendirmişti. Atatürk “Ya üç ayda olur ya da hiç olmaz” diyerek devrimci yaklaşımının ortaya koydu.

Harf devrimi iki aşamada geçekleşti:

Birinci aşamada konu uzmanların görüşleri alınarak geliştirildi, kamuoyuna anlatıldı ve benimsetildi, yeni harflerle okuma yazma seferberliği başlatıldı.

İkinci aşamada yasa çıkartarak, resmi yazışmalarda, okullarda uygulanarak ve Millet Mektepleri kurularak devrim kurumsallaştırıldı.

8 Ocak 1928’de Atatürk Mahmut Esat Bozkurt’a Türk Ocağında Türk harfleri hakkında bir konferans verdirdi.

Atatürk yeni alfabeye “Latin alfabesi” değil “Türk alfabesi” diyordu.

Latin alfabesinin Türkçeye uymayan q, x, w gibi harfleri ile ch, sc, sch gibi ikili üçlü harfleri  alınmamıştı.

24 Mayıs 1928’de Latin rakamları kabul edildi.

24 Haziran’da alfabe komisyonu kuruldu.

28 Haziran’da Millet Mektepleri hakkında Bakanlar Kurulu kararı yayımlandı.

9 Ağustos’ta CHP’nin Sarayburnu’ndaki eğlence gecesinde Atatürk “Arkadaşlar güzel dilimizi ifade etmek için yeni Türk harflerini kabul ediyoruz.” dedi ve şöyle devam etti:

“Arkadaşlar, bizim güzel, ahenkli, zengin lisanımız yeni Türk harfleri ile kendini gösterecektir. Asırlardan beri kafalarımızı demir çerçeve içinde bulunduran anlaşılmayan ve anlayamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak mecburiyetindeyiz.”

Bundan sonra tüm yurtta yeni harfleri öğretme ve öğrenme çabası başladı. Bu seferberliğin başını Atatürk çekiyordu.


Büyük önder yurt gezilerine çıkarak memurlara, öğretmenlere ve öğrencilere yeni harfleri şahsen öğretiyor ve sınav yapıyordu.

Büyük önder yurt gezilerine çıkarak memurlara, öğretmenlere ve öğrencilere yeni harfleri şahsen öğretiyor ve sınav yapıyordu.

Ayrıca bakanları ve milletvekillerini yurdun çeşitli yerlerine göndererek yeni harfleri halka öğretmelerini sağladı.

İsmet İnönü seçim bölgesi Malatya’ya giderken “Bugün bütün ülke bir dershane halini almıştır. Bu sınıfın başöğretmeni de Gazi’nin kendisidir.” dedi.

Böylece Atatürk’e ilk kez “başöğretmen” sıfatını kullanan da İnönü olmuştur.

11 Ağustos’ta Atatürk Dolmabahçe Sarayı’nda ilk yeni alfabe dersini verdi.

21 Ağustos’ta çeşitli devlet dairelerinde yazı kursları açıldı.

21 Eylül’de Atatürk Cumhurbaşkanı sıfatı ile Başbakanlığa yeni harfler hakkında bir yazı gönderdi.

29 Eylül’de ”Yeni Harfler Marşı” bestelendi.

8-25 Ekim’de memurlar yeni harfler konusunda sınava girdiler.

Dolmabahçe Sarayı’na karatahtalar yerleştirildi. Atatürk kendisini ziyarete gelenlere, memurlara, dostlarına, yanında çalışanlara ders veriyordu.

Saray bir bilim akademisi haline gelmişti.

Dilciler, tarihçiler, şairler, yazarlar, milletvekilleri, bakanlar her gün salonlarda toplanıyorlar büyük önderin başkanlığı altında tartışmalar yapıyorlar ve önderin masası önünde harf sınavından geçiyorlardı.

Kamuoyu hazırlanmış, adım adım harf devrimini yasalaştırma aşamasına gelinmişti.

1 Kasım 1928’de TBMM’nin yeni yasama yılına başladığında açılış töreninden sonra gerekli komisyon derhal toplandı konuyu kararlaştırdı. Tasarı hazırladı.

Bu yeni harfli kanun tasarısı aynı gün toplanan TBMM’ne sevk edilerek oybirliği ile kabul edildi.

3 Kasım tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

1 Ocak 1929’dan itibaren resmi yazışmalarda eski harflerle yazmak yasaklandı, yeni harfleri kullanmak zorunlu oldu.

1928-1929 eğitim yılından itibaren okullarda yeni harflerle eğitim verilmeye başlandı.

24 Kasım’da Mili Eğitim Bakanı Mustafa Necati tarafından hazırlanan “Millet Mektepleri Yönetmeliği” Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi.

24 Kasım “Öğretmenler Günü” ilan edildi.

Aynı gün Atatürk’e Bakanlar Kurulu tarafından “Başöğretmen” unvanı verildi.

Millet mektepleri 1 Ocak 1929’da açıldı.

16-45 yaşları arasında okuma yazma bilmeyenlerin katılması zorunlu kılındı.

Mekteplerde 20 000 öğretmen görev aldı.

Millet Mektepleri 1936 Yılında Halk evlerine devredilinceye kadar 2.5 milyon vatandaşa okur-yazar diploması verdi.

Okur-yazar oranı %10’dan %20’ye çıktı.

Aynı dönemde (1928-1936) nüfus da 13 milyondan 16 milyona çıkmıştı.

TSK’da bünyesinde açtığı 16 er okuma yazma okulunda (Ali Okulu) 532 266 ere okuma yazma öğreterek okuma yazma seferberliğine katıldı.

Yeni harflerin kabul edilmesinden sonra nüfus artmasına rağmen sürekli artan okur-yazar oranı bugün %90’lar düzeyine ulaştı.

Harf devriminin devamında 1932 yılında dil devrimi yapılarak Türkçemiz Arapça ve Farsça kelimelerden arındırıldı. Böylece Türkçemizi Türk alfabesi ile okur, yazar olabildik.

Ülkemizde uzun yıllardır 24 Kasım öğretmenler günü maalesef  “öğretmenlerin ve eğitimin sorunlarını dile getirme günü” haline gelmiştir. Sorunlarının çözülmesi dileği ile tüm öğretmenlerin 24 Kasım öğretmenler günü kutlu olsun…


Sizin Tepkiniz Nedir?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
1
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

BAŞÖĞRETMEN ATATÜRK

Yazı Formatı Seçiniz
Kişisel Test
Kişiliğe dair bir şey ortaya çıkarmayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Liste
Klasik İnternet Listeleri
Geri Sayım Listesi
Klasik İnternet Geri Sayım Listeleri
Açık Liste
Kendi öğenizi gönderin ve en iyi sunum için oy verin
Oylanabilir Liste
En iyi liste öğesine karar vermek için yukarı veya aşağı basın
Fotoyla Anlatım
Kendi resimlerinizi yükleyin ve birşeyler anlatın
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF
GIF
GIF Formatı