Birinci İnönü Muharebesi ve Sonuçları (6-10 Ocak 1921)

Birinci İnönü Muharebesi Batı Cephesinde Düzenli Ordunun İlk Zaferi (6-10 Ocak 1921)


2800
10.7k Paylaşım, 2800 Beğeni

Birinci İnönü Muharebesi ve Sonuçları (6-10 Ocak 1921)

Batı cephesinde Düzenli Ordunun İlk Zaferi

Batı Cephesinde düzenli ordunun ilk zaferi olması nedeniyle Birinci İnönü Muharebesi’nin önemi büyüktür.

Kurtuluş savaşımızda itilaf devletleri tarafından Anadolu’ya gönderilen Yunan ordusu TBMM ordusu karşısındaki ilk yenilgisini 6-10 Ocak 1921 tarihleri arasındaki Birinci İnönü Muharebesi’nde almıştır. Mondros ateşkes anlaşmasından hemen sonra yurdumuzu işgal eden itilaf devletleri 15 Mayıs 1919’da Yunan ordusunu İzmir’e çıkarttırmışlardır. Yunan ordusu ve onu Anadolu’ya gönderen İngilizlerin hedefi Ankara’yı işgal ederek Sevr anlaşmasını TBMM hükümetine kabul ettirmektir.

Seferberliğini tamamlayamayan Yunan ordusu Ankara’ya hamleler halinde ilerlemek zorunda kalmış, ilk hamlede Milne hattı denilen Ayvalık-Akhisar-Salihli-Aydın hattına; ikinci hamlede Bursa-Uşak hattına ilerlemiştir. Bu aşamada ordumuz Mondros anlaşması gereği terhis edilmiş, silahları alınmış olduğundan işgallere Kuvayı Milliye kuvvetleri ile sınırlı ölçüde karşı konulmuştur.

I. İnönü Muharebesi’ni anlatan kroki

1920 yılı sonlarında düzenli işgal ordularına karşı yine düzenli bir ordu ile karşı konulabileceği düşüncesi ile TBMM ordusu kurulmaya başlanmıştır. Yunan ordusu Ankara’ya biraz daha yaklaşmak ve stratejik ulaşım merkezi olan Eskişehir’i ele geçirmek maksadıyla üçüncü hamlede Bursa-Uşak hattından EskişehirAfyon hattına ilerlemek istemiş fakat bu hamlesi yeni kurulmakta olan düzenli TBMM ordusu tarafından İnönü mevzilerine iki kez geri püskürtülmüştür.

(Birinci İnönü Muharebesi: 6-10 Ocak; İkinci İnönü Muharebesi: 23 Mart-1 Nisan 1921).




Yunan ordusu Eskişehir-Afyon hattına ilerlemesinde zamanlamayı Türk ordusunun Çerkez Ethem kuvvetlerine angaje olduğu bir döneme rast getirerek Türk ordusunu Çerkez Ethem birlikleri ile kendi kuvvetleri arasında bırakmak istemiştir. Düzenli TBMM ordusu emrine girmek istemeyen ve Batı Cephesi Komutanı Albay İsmet (İnönü)’ye isyan eden Kütahya’daki Çerkez Ethem birliklerine Batı ve Güney Cephesi birlikleri tarafından 28 Aralık 1920’de tenkil (bastırma) harekâtı başlatılmış, 5 Ocak 1921’de Ethem birlikleri yenilmiş, Çerkez Ethem Yunan ordusuna kaçmıştır. Ethem’in yenilmesinden bir gün sonra 6 Ocak 1921’de Bursa’daki Yunan kolordusu Eskişehir istikametinde taarruza başlamıştır.

Mustafa Kemal (Atatürk) ve İsmet (İnönü) Paşa

Birinci İnönü muharebesinin en kritik safhası Gediz taraflarında Ethem birliklerini takip eden Batı Cephesi birliklerinin ve Ankara’dan gönderilen takviyelerin süratle İnönü mevzilerine kaydırılmasıdır.

Kütahya-Gediz bölgesinde Ethem’i tenkil harekatına iki tümen bir süvari tugayı ayrılmışken, Bursa Eskişehir istikametinde Yunan ordusuna karşı bir tümen (24. Tümen) ayrılmıştı. 24. tümenin vazifesi Gediz’den gelecek ve Ankara’dan takviye olarak istenen birlikler İnönü mevzilerine yetişinceye kadar (en az üç gün) Yunan kolordusunu oyalamak ve zaman kazanmak idi. 24 tümen oyalama görevini başarıyla yapmış ve gerekli zamanı kazanmıştır. Bu sırada Gediz bölgesinden gelen birlikler zorlu (cebri) yürüyüşle (3 günde 150 km) İnönü mevzilerine yetişmiş ve dinlenmeden muharebeye girmişlerdir.

İnönü mevzileri bölgesinde düşmanın 20 bin piyade, 100’den fazla top, 50 ağır makineli tüfeğine karşılık Batı Cephesi’nin 6 bin tüfek, 28 top, 50 ağır makineli tüfeği vardı.

6 Ocak’ta başlayan Yunan taarruzu 9 Ocak’ta İnönü mevzilerine ulaşmış ve çok kanlı muharebeler başlamıştır. İnönü mevzilerini oyalama muharebesinden çekilen 24. Tümenle, Gediz’den yorgun olarak gelen 11. Tümen ve Ankara’dan gelen 4. Tümen savunmaktadır.




O zamana kadar Kuvayı Milliye birlikleri karşısında rahatlıkla ilerleyen ve Türk ordusunun Ethem’e angaje olmasından yararlanmak isteyen Yunan ordusu TBMM‘nin yeni kurulan eğitimli ve disiplinli ordusu karşısında beklemediği bir dirençle karşılaşmış ve 10/11 Ocak gecesi başlangıç hattı olan Aksu-Dimboz hattına geri çekilmek zorunda kalmıştır. Yunan çekilişi 11 Ocak günü geç fark edildiğinden ve birlikler yorgun olduğundan takip harekâtı yapılamamıştır.

Birinci İnönü muharebesinde Türk ordusu 121 şehit, 97 yaralı, 34 esir; Yunan ordusu 56 ölü, 154 yaralı, birkaç esir vermiştir.

SONUÇLARI;

1. Birinci İnönü muharebesi kısa süreli, düşük zayiatlı olmasına rağmen Batı Cephesinde düzenli ordunun ilk zaferi olarak önemi büyüktür.

2. Düşman harekâtı ile Ethem harekâtı beraber olmuştur.

3. O zamana kadar “işgallere karşı Kuvayı Milliye ile mi yoksa dizenli ordu ile mi karşı koyalım?” tartışması düzenli ordu lehine sonuçlanmıştır.

İnönü Muharebesi ile Kuvayı Milliye devri kapanmış, düzenli ordu devri başlamıştır.

4. Kurtuluş savaşımızda Kuvayı Milliye devri kapanmış, düzenli ordu devri başlamıştır.

5. Milli mücadele liderlerinin, TBMM üyelerinin ve halkın morali yükselmiş, nihai zafere olan inançları artmıştır.

6. Batı cephesi komutanı Albay İsmet Bey Tuğgeneralliğe yükseltilerek “İsmet Paşa” olmuştur.

7. TBMM ordusunun zaferi ile kazanılan özgüvenle 20 Ocak 1921’de ilk anayasa yürürlüğe girmiştir.

8. Doğuda 1920 sonunda Ermenilere karşı kazanılan zaferin ardından Rusya ile başlayan Moskova görüşmeleri Birinci İnönü zaferinden sonra anlaşma ile sonuçlanmıştır (16 Mart).




9. İtilaf devletleri uygulamasının zor olacağını Anladıkları Sevr anlaşmasını gözden geçirmek için Londra’da bir konferans düzenlemişlerdir.

10. 21 Şubat-2 Mart tarihlerindeki Londra konferansına ilk kez TBMM temsilcileri de çağrılmıştır. Bu TBMM hükümetinin itilaf devletlerince tanınması demektir.

11. Londra Konferansı’nda Türk istekleri kabul görmemiş, Sevr anlaşmasında yapılan küçük değişiklikler de Türk tarafınca kabul edilmemiş, Böylece konferans sonuçsuz dağılmıştır. Konferansın Bizim açımızdan en önemli sonucu TBMM hükümetinin itilaf devletlerince tanınması olmuştur.

12. Londra konferansının diğer önemli bir sonucu da itilaf devletlerinin Türk-Yunan savaşında tarafsız kalacaklarını bildiren bir bildiri yayınlamalarıdır. Yunanistan’ı kendi çıkarları için Anadolu’ya gönderen itilaf devletleri ilk yenilgisinde bu devleti yalnız bırakmışlardır.

13. Bazı kaynaklarda “aynı gün biz de çekildik, bu bir başarı değildir” iddiası asılsızdır. Batı Cephesi’nde 10 Ocak’ta iki tümenin (11. ve 4.) gerideki hatta alınması stratejik bir çekilme değil, savunmanın bütünlüğünü sağlamak maksadıyla taktik derinlikte yapılan kısmi bir geri harekâttır.

Dr. Cihangir Dumanlı


Sizin Tepkiniz Nedir?

ÇOK SEVDİM ÇOK SEVDİM
2
ÇOK SEVDİM
BEĞENDİM BEĞENDİM
0
BEĞENDİM
BĞENMEDİM BĞENMEDİM
0
BĞENMEDİM
SİNİR BOZUCU SİNİR BOZUCU
0
SİNİR BOZUCU

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yazı Formatı Seçiniz
Kişisel Test
Kişiliğe dair bir şey ortaya çıkarmayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyen doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Karar vermek veya görüş belirlemek için oylama yapmak
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Liste
Klasik İnternet Listeleri
Geri Sayım Listesi
Klasik İnternet Geri Sayım Listeleri
Açık Liste
Kendi öğenizi gönderin ve en iyi sunum için oy verin
Oylanabilir Liste
En iyi liste öğesine karar vermek için yukarı veya aşağı basın
Fotoyla Anlatım
Kendi resimlerinizi yükleyin ve birşeyler anlatın
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF
GIF
GIF Formatı